australie op blote voetenAustralië op blote voeten

Er zijn al ruim 30 drukken verschenen van dit wandelverhaal dat voor het eerst in 1995 in het Nederlands verscheen. Zelf las ik het in vrijwel een ruk uit, in 1998. Dat weet nog zo goed omdat ik toen onderweg was vanuit Nederland naar Santiago. Ik liep het hele stuk, maar een estafette van vrienden, vriendinnen en familie hield mij op grote stukken gezelschap. Een bijkomend voordeel van die komende en gaande mensen was, dat ze dingen meenamen, onder meer een boek op zijn tijd.

ill push you book51v 3mi8ril. sx331 bo1204203200 I’ll push you

Justin en Patrick groeien samen op in Idaho, Amerika. Al vanaf hun vroegste jeugd zijn de twee bevriend en samen zoeken ze vaak het avontuur op. Justin, die door een progressieve neuromusculaire ziekte aan zijn rolstoel is gebonden, vatte het idee op om de Camino de Santiago, de 750 kilometer vanaf Frankrijk, af te leggen. Toen Patrick dit hoorde, reageerde hij met: 'I'll push you!'

late pelgrimEen late pelgrim op de melkweg

Een van de eerste reisverslagen van een moderne Nederlandse Caminoganger. Hij noemde zichzelf een late pelgrim in vergelijking met zijn middeleeuwse voorgangers, maar vandaag de dag is hij van de eersten die de route herontdekte.

handboek natuurwandelingen copyHandboek voor natuurwandelingen

Als natuurcolumnist van Trouw schrijft Dijksterhuis over flora en fauna die hij ziet wanneer hij wandelt. In dit boek werkte hij deze opzet uit tot twaalf verhalen door twaalf Nederlandse landschappen. Zo kijkt de lezer met zijn scherpe observatietalent mee in het bos, op de hei, in de duinen, langs de akkers, in het beekdal en in de stad.

klmmen naar kruishoogteKlimmen naar kruishoogte

Tussen de verslagen van pelgrimages naar Santiago de Compostela valt deze in positieve zin op. Humor is niet dik gezaaid in de doorgaans serieuze egodocumenten en humor kun je rustig aan de ex-Thea (van Theo en Thea) overlaten.

9200000084910622Camino

In 2011 liep schrijver Graeme Simsion en zijn vrouw Anne Buist vanaf Cluny in Frankrijk naar Santiago.

st. jakkobsrouteSt. Jacobsroute : op weg naar Santiago de Compostela

“Dit fotoboek handelt uitsluitend over de Camino Francés, de route waar het allemaal mee begon. De route is opgedeeld in genummerde dagetappes en op het voorafgaande overzicht kunnen we het aantal kilometers die per dag afgelegd moeten worden zien evenals de plaats van vertrek en aankomst.  De foto's vertegenwoordigen de bezienswaardigheden per etappe.

wandelparadijs nederlandWandelparadijs Nederland

John Jansen van Galen (1940) is journalist en was radiopresentator van ‘Met het oog op morgen’. Zijn decennialange media-ervaring houdt gelijke tred met zijn wandelervaring. Al sinds de jaren vijftig doorkruist hij te voet binnen- en buitenland.

arctische landschappenArctische Landschappen

Geïllustreerd persoonlijk dagboek van de voetreizen die Siemen Dijkstra tussen 2010 en 2016 ondernam naar Spitsbergen en Groenland.

9200000086817428Pelgrim zonder God

Herdruk van een klassieker onder de Nederlandstalige reisverslagen van de pelgrimstocht naar Santiago de Compostela. De ervaren journalist/socioloog liep de tocht in 1989 in omgekeerde richting. Van Santiago naar huis.

brabbsPelgrimage

Nederlandse vertaling van een Engelse uitgave van fotograaf Derry Brabbs. Derry Brabbs geniet al jaren de reputatie een van Engelands beste reisfotografen te zijn. Vooral wanneer het om monumenten, cultureel erfgoed en weidse landschappen gaat. Voor dit boek ging hij op pad langs een aantal tiental Europese routes en bracht die prachtig in beeld.

ik ben er even nietIk ben er even niet

Hape Kerkeling (de Duitse Paul de Leeuw als u wilt), staat in 2009 internationaal in de schijnwerpers als zijn alter ego, de Duitse journalist Horst Schlämmer, een politieke partij opricht. Minder bekend is dat deze komiek ook een spirituele kant heeft.

van pieterburen naar de pietersbergVan Pieterburen naar de Sint-Pietersberg : langs het Pieterpad

Het Pieterpad (van Pieterburen naar de St.-Pietersberg) is, sinds 1983, het eerste officiële langeafstandspad van Nederland. Zonder officiële bedoelingen uitgezet door twee dames die graag wandelden. Inmiddels is heel Nederland met vele langeafstandspaden ontsloten, maar het bekendste is en blijft het Pieterpad.

via appiaVia Appia

De naam Via Appia heeft al vele eeuwen een magische klank. In 312 v.Chr. werd het startsein voor de aanleg gegeven en nog geen vijf jaar later was het eerste traject tot Capua gereed. In 191 v.Chr. was de weg voltooid en konden reizigers zonder onderbrekingen de bijna 570 kilometer van Rome naar Brindisi afleggen.

het mooiste nederlandHet mooiste van Nederland

In de zaterdagbijlage van Trouw loopt sinds jaar en dag een reeks waarin verschillende schrijvers hun wandelingen en fietstochtjes door de natuur van Nederland beschrijven. In deze uitgave zijn er ca. zestig gebundeld.

pelgrim op oorlogspadPelgrim op oorlogspad

Herman Verweij is dichter en ervaren pelgrim. Eerder liep hij al eens naar Rome en naar Assisi, waar hij ook boeken over schreef. Dit keer is zijn doel geen traditioneel bedevaartsoord maar loopt hij in de sporen van zijn vader en zijn oom die in de Tweede Wereldoorlog te werk werden gesteld in Duitsland.

9200000010081344Wandelen: een filosofische gids

Wandelen zorgt dat je open staat voor andere indrukken. Met lezen kun je soms te diep reiken, maar al wandelend komen je gedachten los. Aldus Frédéric Gros, hoogleraar filosofie aan de Universiteit van Parijs. Als voorbeelden noemt hij onder anderen Nietzsche, Rimbaud (wandelen als vlucht), Rousseau (wandelen om zichzelf terug te vinden), Gandhi (wandelen als mystiek).

op schrijverspadVoetsporen        

Huijser (1960) is uitgever, auteur, consultant en tijdschriftmaker. Zijn grote kennis van literatuur en zijn passie voor wandelen leidde tot een bloemlezing annex literatuurgeschiedenis over schrijven en wandelen in het Gelderse rivierengebied van Nederrijn, Waal, Linge en Maas.

trail ad van berkelTrail

Verslag van een tocht langs het PCT in 1993. Het onderweg zijn, onderdeel zijn van de natuur, vertrouwend op jezelf en het weinige wat er in je rugzak zit. Dat zijn de basiselementen van een lange wandeltocht maar eigenlijk ook van het leven zelf. Dat is de bovendrijvende gedachte die Ad beschrijft in dit boek.

een grens van steenEen grens van steen

Een grens van steen Verslaafd aan een muur... erg poëtisch klinkt het niet. Maar dan ken je de Muur van Hadrianus nog niet! Herman Vuijsje en Marian van de Veen-van Rijk raakten in de ban van het kolossale bouwwerk dat keizer Hadrianus in 122 na Christus liet optrekken 'om de barbaren te scheiden van de Romeinen.

wandelaar is een weeskind van de romantiek zwierDrie boeken over wandelen in noord Nederland

Gerrit Jan Zwier woont zelf in Groningen en heeft zijn omgeving er goed te voet verkend. Door de jaren heen is de noordelijk grens steeds verder afgezakt tot Gelderland maar liefst. Maar het noorden is natuurlijk maar een relatief begrip.

te voet door frankrijkTe voet door Frankrijk

Wat bezielt iemand zonder wandelervaring en zonder topconditie een voettocht te ondernemen van zo'n 900 kilometer? De Engelse Susie Kelly, die in Frankrijk woont, ondernam de vrij impulsieve stap en liep van La Rochelle aan de Franse westkust naar het Zwitserse meer van Genève.

loslaten en doorgaanLoslaten en doorgaan

De Europese wandelroute E8 loopt van Ierland naar Turkije.De E8 is opgebouwd uit diverse langeafstandsroutes op nationaal en regionaal niveau. De route is met name op het oostelijke deel in aanleg. In Nederland volgt de E8 de route van LAW 6: het Rivierenpad, dat is opgebouwd uit het voormalige Oeverloperpad en het voormalige Lingepad.

Gewoon gaangewoon gaan

In ruim 5 maanden loopt Marijke van Langen van Amsterdam naar Sint Petersburg. Een enorme onderneming. Een innerlijke onvrede drijft haar en onderweg zoekt ze troost en advies in de natuur.

 gemaakt om te wandelenGemaakt om te lopen

De ervaringen van een gigantische wandeltocht door Chili, die Arlen samen maakte met zijn vriendin, was een tour de force. Van noord naar zuid 6242 km over de hele lengte van Chili, het langste land ter wereld. Na een jarenlange voorbereiding gaat al snel na de start alles anders dan gepland, gidsen laten het afweten en de Chileense cultuur is behoorlijk wennen.

de wandelaarals pelgrim zwierDe wandelaar als pelgrim     

De bekende schrijver heeft uit een negental gesprekken met en een viertal boekverslagen van bekende tot onbekende wandelaars, die ooit (een deel van) de route naar Santiago hebben gelopen, enkele typerende gedachten, dromen, verhalen en opmerkingen gedistilleerd om daarmee het meest wezenlijke op het spoor te komen van wat een wandelaar tot pelgrim maakt.

berlijn moskouBerlijn - Moskou

Wolfgang Büscher is te voet van Berlijn naar Moskou gelopen. In zijn eentje, bijna drie maanden lang. Hartje zomer is hij de Oder over gestoken, aan de Russische grens heeft hij najaarsstormen meegemaakt en vlak voor Moskou de eerste sneeuw.

tussenstations stewartTussenstations

De Schot Rory Stewart liep in 2002 door Afghanistan, waar het Talibanregime net gevallen was. Hij nam daarbij niet de de standaard langere route langs Kandahar, maar de rechtstreekse, door de bergen van het land, de route die 500 jaar voor hem Moghulkeizer Babur ook nam.

alle wegen naar rome blokkerAlle wegen naar Rome

De 56-jarige Jan Blokker jr. (historicus en schrijver), veranderde zijn oude verlangen in een kloek besluit. Hij ging wandelen naar Rome, zijn lievelingsstad. Dit is het verslag van zijn 2350 km lange tocht. Af en toe liepen vrienden en gezinsleden een stukje mee, maar verreweg het grootste deel deed hij alleen.

tesson ongebaande padenOngebaande paden

De bekende reisschrijver en filosoof (Parijs, 1972) kreeg in 2014 een ernstig ongeluk. In plaats van verder herstel in een revalidatiecentrum trok hij zijn plan daar een eigen invulling aan te geven met een wandeltocht dichtbij huis. In het vroege najaar van 2015 startte hij in Zuidoost-Frankrijk om in circa twee en een halve maand dwars door bossen, velden en over oude weggetjes naar het uiterste puntje van Normandië te lopen.

pelgrims onderweg naar santiagoPelgrims : onderweg naar Santiago de Compostela

Evenals de met veel inlevingsvermogen ingerichte tentoonstelling, met zeer mooie schilderijen en beelden, heeft ook het gelijknamige boek in grote lijnen dezelfde indeling. Na een inleidend, algemeen artikel over pelgrimages, zowel binnen de christelijke als andere levensbeschouwingen, volgt een achttal uiteenlopende, cultuurhistorische artikelen over 'Santiago'.

wanderlustWanderlust

Dit is pure wandelporno. Een prachtig salontafelboek waarin de mooiste langeafstandspaden ter wereld in spectaculaire foto’s worden geportretteerd. Onder meer The Great Divide in Canada, El Caminito del Rey in Spanje, de pelgrimsroute Kumano Kodo in Japan en de Laugavegur trail in IJsland. Het Olavspad in Noorwegen hoort vanzelfsprekend in dit rijtje thuis en dat hebben de samenstellers niet over het hoofd gezien.

hardegger sweiter himmel 132331Weiter Himmel − Stille Wege

In dit heel mooi vormgegeven boek, vol foto’s en kaartjes bespreekt de auteur diverse pelgrimsroutes in Scandinavië. Ze reist in de sporen van Sint Olav, de heilige Birgitta en Sint Erik.

Olavswegolavsweg weyer

Olavsweg, Pilgern in Norwegen bevat prachtige foto's van het pelgrimspad door Noorwegen. Het is een Duits boek, maar gelukkig gaat hier vooral om de plaatjes. Ideaal als voorpret, maar misschien nog fijner als herinnering aan je eigen tocht.

voskuil terloops kopieTerloops, Buiten schot en Gaandeweg

Wie de Voskuiltjes een beetje kent, weet dat het niet gauw goed is in de wereld. De mensen deugen niet, het landschap wordt vernield, dierbare hotelletjes verdwijnen en zelfs in Frankrijk wordt geregeld verschrikkelijk slecht eten geserveerd. Aan de andere kant zijn Han en Lousje ongelooflijke doorzetters: ze lopen lange tochten, laten zich door slecht weer niet weerhouden en wanneer ze de weg kwijtraken wordt er niet geklaagd over de extra kilometers. Alleen als het te warm wordt raakt Lousje snel uit haar humeur want warmte is haar ‘ergste vijand’.

de schotse marsen rory stewartDe Schotse marsen

Nieuw prachtig wandelboek van de Britse parlementariër, die met Tussenstations al een bestseller op zijn naam schreef. In de Schotse marsen zoekt hij zijn avontuur dichter bij huis, letterlijk en figuurlijk. Niet alleen een verkenning van het grensland tussen Engeland en Schotland (waar zijn roots liggen), maar ook een portret van de relatie met zijn kleurrijke vader (diplomaat en spion).

eerste wandelaar flip van doornDe eerste wandelaar

Flip van Doorn, verwoed wandelaar én schrijver, treedt in de voetsporen van Jacobus Craandijk, om Nederland opnieuw te ontdekken en om het land te bekijken door de ogen van de eerste wandelaar.

naturguide for pilegrimerNaturguide for pilegrimer

De Noren nemen de natuur serieus. En het pelgrimeren ondertussen ook. Een uiting hiervan is deze natuurgids over de rol van bloemen, vogels en dieren in legendes en bijbelverhalen. Bedoeld om tijdens het pelgrimeren je dichter bij ' de schepping' te laten voelen. Helaas alleen voor hen die het Noors machtig zijn.

Naturguide for pilegrimer
Trond Øigarden
Novus Forlag, 175 p. - 2015
ISBN 9788270998296

een vrijgevochten doorzetter largeAb ter Haar: een vrijgevochten doorzetter

Deze prachtige uitgave vertelt het bijna ongelooflijke verhaal van de Nederlander Ab ter Haar die in de jaren dertig een klein houten huisje timmerde en vanuit zijn woonplaats Medemblik hiermee al lopend (later werd het huisje getrokken door een ezel) door West-Europa is getrokken.

reis met een ezel stevensonReis met een ezel door de Cevennen

Klassieke wandelliteratuur over een twaalfdaagse tocht door de Cevennen, anno 1898. De auteur werd later wereldberoemd met Dr. Jekyll & Mr. Hyde en Schateiland. Maar dit verslag dateert van voor die tijd. Omdat Stevenson van plan was te kamperen en een loodzware gevoerde slaapzak had laten maken, nam hij een ezel mee om de last voor hem te dragen. Modestine was haar naam. Aanvankelijk is de relatie tussen de twee allerbelabberdst. Modestine is niet vooruit te branden en de bagage blijft niet goed zitten. Maar later ontwikkelt Stevenson een warm gevoel voor het dier.

terug in amerika brysonTerug in Amerika

Na twintig jaar in Engeland besluit Bill Bryson de Verenigde Staten opnieuw te bezoeken. Hij volgt de Appalachian Trail, een wandelpad van meer dan 3000 kilometer van Georgia naar Maine, en aanschouwt een adembenemend landschap. Tegelijkertijd biedt het Bryson ook eindeloze mogelijkheden om meedogenloos commentaar te leveren op zijn medereizigers.

waar een wil is jansen van galenWaar een wil is, is geen weg

John Jansen van Galen (1940) is journalist en radiopresentator. Zijn decennialange media-ervaring houdt gelijke tred met zijn wandelervaring. Al sinds de jaren vijftig doorkruist hij te voet  binnen- en buitenland. In dit boekje stelt hij zich de vraag of verdwalen in Nederland mogelijk is. De leuke kant van het vrije struinen is dat je goed om je heen kunt kijken en het aantrekkelijkste pad kunt kiezen. Het gevaar is dat je op een gegeven moment niet meer weet waar je bent.

een voettocht langs rijn en donauLangs Rijn en Donau, Tussen wouden en water, Een onvoltooide reis

In 1933 vertrekt Patrick Leigh Fermor vanuit Hoek van Holland om een voettocht te maken naar Constantinopel. Het grootste deel van zijn reis, de tocht van Hoek van Holland naar Boedapest, beschrijft hij in
Langs Rijn en Donau en Tussen wouden en water. In Een voettocht langs Rijn en Donau verweeft hij anekdotes, geschiedenis en cultuur in het magistrale verslag van zijn wandelreis door het oude Europa. Hij schreef de eerste twee boeken eind jaren ‘70 als volwassen man die terugkeek op zijn wonderbaarlijke reis door Europa tussen twee wereldoorlogen. De boeken werden geroemd vanwege de gepolijste, zintuiglijke beschrijvingen, de nauwgezette reconstructie zoveel jaar na dato en de verdieping die alleen de afstand in tijd kan brengen.

voetreiziger westerlooVoetreiziger

De auteur, redacteur van Vrij Nederland, maakte in 1991 een wandeling van Haarlem naar Amsterdam waarbij de langst mogelijke route koos en alle provincies aan deed. Het werd een tocht van 1100 km. Zijnde een stadsmens ging zijn interesse vooral uit naar landelijk Nederland. Gedurende drie maanden publiceerde hij wekelijks zijn reisverslagen in Vrij Nederland.

lichtvoetig en loodzwaar hans huijboom boek cover 9789048426881Lichtvoetig en loodzwaar

Wetenswaardigheden over wandeltochten die geschiedenis hebben geschreven. Lichtvoetig en loodzwaar (2012) gaat over historische routes zoals de middeleeuwse Iter Francorum, de Kruistochten, de Camino Santiago en andere bedevaartstochten, Napoleons loodzware Mars door Rusland, de Chinese Lange Mars, de door Geert Mak nagelopen tocht door Nederland van Jacob van Lennep en Dirk van Hogendorp, en de eerste Engelse Ban-de-Bom-protestmars. Zelfs de lichtvoetige Silly Walks van John Cleese passeert de revue. Veel aandacht besteedt Huijboom aan de Nederlandse Lange Afstand Wandelpaden en Streekpaden, zoals het Pieterpad en het Marskramerpad.

op pelgrimstocht naar rome ben teunissen 1Op pelgrimstocht naar Rome

Basisgids voor aspirant pelgrims naar Rome, te voet of op de fiets. Niet alle wegen leiden naar Rome maar wel heel veel. In deze gids wordt een aantal mogelijke routes vanuit Amsterdam voor zowel wandelaars en fietsers geschetst, waarbij de passageplaats door de Alpen een bepalende factor is.

praktisch pelgrimeren het santiago handboek 8779Praktisch pelgrimeren naar Santiago de Compostela

150 heldere vragen én even zo duidelijke antwoorden een gedegen voorbereiding op een pelgrimstocht naar Santiago. Het boek is bedoeld voor wandelaars en voor fietsers, al of niet met kinderen.

pelgrimstochten ben wasserPelgrimstochten : langs wegen en door tijden

Geschiedenis van christelijke bedevaartsoorden, vanaf de eerste eeuwen van het christendom tot aan de moderne tijd en van het uiterste westen van de christelijke wereld tot het Midden-Oosten. De rode draad in het boek zijn de vele reisverslagen van pelgrims door de eeuwen heen.  De eerst bekende dateert uit het jaar 333. Naast beroemde bedevaartsoorden als Santiago de Compostela, Lourdes en Fátima komen ook minder bekende aan bod, zoals Iona en Echternach. Een hoofdstuk is specifiek gewijd zijn aan bedevaartsoorden in België en Nederland.

Pelgrimstochten : langs wegen en door tijden
Ben Wasser
Boom, 197 p. - 2010
ISBN 9789085068433

51b2ba6955b909.30871898Wild

Bestseller uit Amerika en een krachtig memoir dat recht uit het hart komt: het verhaal van een jonge vrouw die op het dieptepunt van haar leven een 1700 kilometer lange solo-hike over het Pacific Crest Trail door de wildernis van Californië maakt.

filosofische wandelingenFilosofische wandelingen

Hoe verhoudt de mens zich tot het landschap en wat zijn de veranderingen door de eeuwen heen? Met die vragen leidt Eric Brinckmann de lezer langs tien Nederlandse landschappen en evenzoveel wandelroutes (tussen de 6 en 27 km). Per wandeling gaat hij in op een tijdvak. Zo kijkt hij met ogen van de Hollandse schilders uit de zeventiende eeuw, beziet hij de wereld met de romantische blik uit de negentiende eeuw en gaat hij in op de moderne organisatie van het landschap.

oude wegen macfarlaneOude wegen

Onderdeel van een trilogie (eerste deel ‘Hoogtekoorts’ over bergtoppen en het tweede deel over de wilde natuur 'De laatste wildernis'), maar heel goed los van de andere delen te lezen. De auteur (en wandelaar) beschrijft zijn fascinatie voor oude paden die hem langs de geschiedenis van streken en gebeurtenissen leiden, en daarbij haalt hij een groot aantal schrijvers van reisboeken aan, in feite dus zijn voorvaderen in wiens voetstappen hij zo letterlijk en figuurlijk treedt.

over een voettocht door de kou herzogOver een voettocht door de kou

Reisverslag van de filmmaker Werner Herzog over zijn wandeltocht van München naar Parijs. Al vele jaren een inspiratiebron voor reizigers en leunstoelreizigers. Toen Werner Herzog in 1974 via de telefoon hoorde dat een vriendin, Lotte Eisner, in Parijs op sterven lag, wilde hij dat niet geloven. Hij bezwoer dat hij van München naar Parijs zou lopen om haar te bezoeken, in de vaste overtuiging dat zij dan zou blijven leven.

wandelingen der neederlandenWandelingen der Neederlanden

In het spoor van de tentoonstelling over de Atlas der Neederlanden (uit 1813) en de uitgave van een facsimile daarvan, verscheen deze wandelgids. Op basis van de oude kaarten van het jonge koninkrijk wandelden NRC-journalisten en wandelaars Joyce Roodnat en Kester Freriks door Nederland om het verleden met het heden te vergelijken.

Pelgrimsstaf en Jakobsschelppelgrimsstaf en jakobsschelp ohler

Norbert Ohler biedt een excellent kompas voor pelgrimspaden in Europa. Vanuit een grote bronnenkennis schrijft hij de geschiedenis van de pelgrimage door de eeuwen heen, van de Oudheid over de Middeleeuwen tot in de Nieuwe Tijd. Behalve vrome ondernemingen - het bezoeken van heilige plaatsen - waren het vaak plezierreizen vol avonturen en gevaren.

emos reis de boer kopieEmo’s reis

De Fries-Groningse abt Emo liep  tussen november 1211 en juli 1212 naar Rome. Daar wil hij zijn recht halen bij de paus zelf. Op basis van de Kroniek van het klooster Bloemhof en met gebruik van talrijke historische documenten schetst de auteur een beeld van het landschap en de samenleving in het Europa van het begin van de dertiende eeuw, gezien door de ogen van Emo én door die van een moderne reiziger.

Kristin Lavransdatterkristin

Kristin Lavransdatter is een roman uit de jaren ’20 van de Noorse auteur Sigrid Undset. De locaties en personen (op de hoofdpersonen na), zijn gebaseerd op bestaande plekken en mensen. En veel van die locaties liggen in Gudbrandsdalen en op het Olavspad van Oslo naar Trondheim. Voor de kenners en liefhebbers van het boek ligt de route bezaaid met verwijzingen. Maar zelfs de wandelaars die het boek niet kennen zullen tegen ‘Lavransdatterania’ aanlopen.

omslag cool kopieCool : Wat wij kunnen leren van Scandinaviërs

Scandinavië lag lang een beetje buiten het Europese blikveld. We wisten van het bestaan, kenden fjorden, Abba, Ikea en Nokia, maar erg veel acht sloegen we er niet op. Dat is nu wel anders: alles dat uit Scandinavië komt, wordt met verlekkerde blik ontvangen: boeken, tv-series, design etc. Daarnaast lijken Noorwegen, Zweden, Denemarken en Finland niet zo te bukken onder de economische crisis als de rest van Europa. Wat is hun geheim?